Khóa học IT Hệ thống máy tính và mạng 002_Khái niệm về máy tính, hệ thống, mạng

Máy tính

Máy tính là công cụ quan trọng trong xã hội hiện đại, được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực bao gồm giáo dục, y tế, công nghiệp, giao thông, v.v.

Hệ thống máy tính gồm hai phần: phần cứng và phần mềm.

Phần cứng: Thiết bị vật lý của máy tính, bao gồm bộ xử lý, bộ nhớ, thiết bị lưu trữ, thiết bị đầu vào và thiết bị đầu ra. Phần mềm: Chương trình máy tính, bao gồm hệ điều hành, ngôn ngữ lập trình, phần mềm ứng dụng.

Hệ điều hành

Hệ điều hành (Operating System, viết tắt OS) là phần mềm cốt lõi của hệ thống máy tính, chịu trách nhiệm quản lý tài nguyên phần cứng và phần mềm, cung cấp giao diện thống nhất cho người dùng và các phần mềm khác.

Các chức năng chính của hệ điều hành bao gồm:

Quản lý tài nguyên: Quản lý tài nguyên phần cứng bao gồm bộ xử lý, bộ nhớ, thiết bị lưu trữ, thiết bị đầu vào và đầu ra.
Quản lý tiến trình: Quản lý các chương trình bao gồm tạo, lập lịch, giao tiếp và kết thúc tiến trình.
Quản lý tệp: Quản lý tệp bao gồm tạo, đọc, ghi và xóa tệp.
Quản lý thiết bị: Quản lý thiết bị đầu vào và đầu ra bao gồm khởi tạo, truy cập và điều khiển thiết bị.
Quản lý bảo mật: Bảo vệ bảo mật hệ thống bao gồm xác thực người dùng, mã hóa dữ liệu và chống virus.

Hệ điều hành máy tính để bàn phổ biến (Sử dụng cho máy tính cá nhân và văn phòng)

Windows là hệ điều hành máy tính để bàn do Microsoft phát triển, hiện là hệ điều hành được sử dụng rộng rãi nhất. Windows có đặc điểm dễ sử dụng, tương thích tốt, tài nguyên phần mềm phong phú.
macOS là hệ điều hành máy tính để bàn do Apple phát triển, dành cho máy Mac. macOS có đặc điểm thiết kế đơn giản đẹp mắt, bảo mật cao, dễ sử dụng.
Linux là hệ điều hành mã nguồn mở với đặc điểm miễn phí, an toàn, ổn định. Môi trường desktop Linux có Ubuntu, Debian, Fedora, v.v.
Chrome OS là hệ điều hành nhẹ do Google phát triển, chủ yếu thiết kế cho Chromebook (laptop dựa trên đám mây) và các thiết bị Chrome khác. Nổi tiếng với tính đơn giản, bảo mật cao và phụ thuộc vào dịch vụ đám mây.

Hệ điều hành thiết bị di động phổ biến (Điện thoại, máy tính bảng, TV, xe hơi, nhà thông minh)

Android là hệ điều hành di động do Google phát triển, hiện là hệ điều hành di động được sử dụng rộng rãi nhất. Android có đặc điểm độ mở cao, chi phí phát triển thấp.
iOS là hệ điều hành di động do Apple phát triển, dành cho iPhone, iPad. iOS có đặc điểm bảo mật cao, dễ sử dụng.
Windows Mobile, BlackBerry OS, Symbian OS, HarmonyOS (Huawei), Xiaomi HyperOS

Hệ điều hành máy chủ phổ biến (Sử dụng cho máy chủ và trung tâm dữ liệu)

Windows Server: Do Microsoft phát triển, hiện là hệ điều hành máy chủ được sử dụng rộng rãi nhất. Có đặc điểm dễ sử dụng, tương thích tốt, tài nguyên phần mềm phong phú.
Linux: Hệ điều hành máy chủ mã nguồn mở với đặc điểm miễn phí, an toàn, ổn định. Các bản phân phối Linux cho máy chủ có Debian GNU/Linux, Red Hat Enterprise Linux, SUSE Linux Enterprise Server, Ubuntu Server, v.v.
Unix: Là nền tảng cho BSD, Linux và các hệ điều hành khác, có đặc điểm bảo mật cao, ổn định. Các bản phân phối Unix cho máy chủ có Sun Solaris, IBM AIX, HP-UX, v.v.
BSD: Là nhóm hệ điều hành giống Unix, dựa trên mã nguồn Unix gốc của AT&T được sửa đổi và cải tiến. Các hệ điều hành BSD phổ biến có FreeBSD phổ biến nhất, OpenBSD nổi tiếng về bảo mật, NetBSD có tính di động cao phù hợp cho nhiều thiết bị nhúng.

Mạng máy tính

Mạng máy tính là hệ thống trong đó hai hoặc nhiều máy tính được kết nối với nhau, có thể thực hiện truyền thông dữ liệu và chia sẻ tài nguyên theo ràng buộc của giao thức mạng. Mạng máy tính có thể chia thành mạng LAN, mạng WAN và Internet.

Mạng LAN (Local Area Network): Mạng bao gồm nhiều máy tính và thiết bị liên quan trong một phạm vi địa lý nhất định. LAN có đặc điểm phạm vi phủ sóng nhỏ, tốc độ truyền cao, số lượng thiết bị mạng ít.
Mạng WAN (Wide Area Network): Mạng có phạm vi phủ sóng lớn, có thể kết nối nhiều LAN hoặc các máy tính phân tán địa lý. WAN có đặc điểm phạm vi phủ sóng lớn, tốc độ truyền thấp hơn, số lượng thiết bị mạng nhiều hơn.
Internet: Mạng máy tính lớn nhất thế giới, được hình thành bởi sự kết nối của nhiều LAN và WAN. Internet có đặc điểm phạm vi phủ sóng toàn cầu, tốc độ truyền ngày càng cao, số lượng thiết bị mạng cực kỳ lớn.

Bài tập:

Tìm hiểu lịch sử ngắn gọn của máy tính;
So sánh ưu nhược điểm và tình huống áp dụng của các hệ điều hành khác nhau.